Kategori arşivi: Adımlar 3.Cilt

Cenaze, Mezarlar ve Mezarları Ziyaret

Cenaze, Mezarlar ve Mezarları Ziyaret

Cenazelerde hatırlatma ve gaflette olanları uyarma vardır. Gaflette olanlar kendilerinin öleceklerini hiç düşünmezler veya bunun çok sonra olacağını sanırlar. Ölüm bir öğüttür. Sonraya kalanlar kendisinin öleceğini düşünmez. Sanki kendi hiç ölmeyecek, tabuta konmayacak, toprağa girmeyecektir. Bunu böyle düşünmenin sebebi, isyan ile kalbin örtülmüş ve katılaşmış olmasıdır. Kişi cenazede, cenaze için hüsnü zanda bulunmalıdır. Kendi için de ölümünü düşünüp, üzülmelidir.

Resûl-i Ekrem(s.a.v.): “İnsanların en zahiti, kabri ve kabirde çürümeyi unutmayan, dünyanın fuzuli zinetlerini terk eden, bâkiyi fani üzerine tercih eden, yarınını düşünmeyen ve kendini ölülerden sayandır” buyurur.

Ölümü hatırlamak ve ibret almak için, kabristan ziyareti müstehabdır. Hz. Peygamber(s.a.v.) önce mezar ziyaretinden men etmiş, fakat sonra müsaade etmiştir.

“Ölülerinizi ziyaret edin ve onlara selâm verin. Zira sizin için onlardan ders almak vardır”       İbn ebi’d-Dünya

“Kabrimi ziyaret edene şefaatim vacip olur”

“Adamınız öldüğü vakit, onu bırakın ve aleyhinde konuşmayın”                                                     Ebû Davud

“Ölülerinizi ancak iyilikle yad ediniz. Şayet onlar Cennetlik ise, kötü söylemekle günahkâr olursunuz. Cehennemlik iseler, zaten bulundukları hal kendilerine yeter”                                                            İbn Ebi’d-Dünya

“ Bir adam ölür ve Allah-ü Tealâ onun kötü bir kimse olduğunu bildiği halde, cemaat iyiliğine şehadet ederse; Allah-ü Tealâ: (Ey meleklerim, şahid olun. Ben kullarımın, bu kulum hakkındaki şahadetlerini kabul ederim ve onun hakkında kendi bildiklerimden vazgeçerim)buyurur”.                                                           Ahmed

Ölümün Hakikati

Ölümün Hakikati

Ölüm hakkında insanların çeşitli yanlış kanaatleri vardır. Bir kısmı, insan ölümünü bitki ve hayvanların ölümleri gibi görerek, yok oluş sanırlar. Bunlar, Allah ve ahiret hakkında bir imana sahip olmayanlardır.

Bir kısmı ruhun baki olduğunu, ölümle yok olmayacağını ama cesedin tekrar dirilmeyeceğini, bütün muamelenin ruha olacağını sanarak aldandılar.

Bir kısmı da esas hayatın sadece dünya hayatı olduğunu, bu hayatın içinde yeniden bedenleşerek, kemalâtlanıldığını sanarak, yanıldılar.

Ölüm gaybe aittir. Böyle olduğu için de oradan bir haber alınmaz. Lâkin, Allah kelâmı olan âyetler ve Peygamberimiz(s.a.v.)’in haber verdiği hadisler ile, ölüme ait gerçek olan bilgiye kavuşulmuş olunur. Bu bilgiler ışığında ölüm; ruhun bedenden ayrılarak, artık bedeni kullanamaz hale gelmesi veya azab üzere veya nimet üzere baki kalışı demektir. Aslında ruh dünya hayatında gizlide kaldığı için dünya hayatının şartlarına uygun olmak üzere azalara ihtiyaç duyar. Meselâ göz ile görür, kulak ile duyar. Bedende hapis olduğu için, azalara ihtiyaçlıdır. Ölüm ile beden hapishanesinden kurtulan ruh, gözsüz görür, kulaksız duyar. Yani hiçbir uzva ihtiyacı olmadan, her şeyden haberdardır. Ölüm bir bakıma azaların, ruha isyanıdır. Artık ruhun o azaları kullanamamasıdır. Ruh azaları kullanamamakla birlikte, anlayış, bilgi ve ilmini kaybetmez. İnsanın aslı, yani hakikati ruhudur. Anlayış, idrak, sevinme, üzülme, eziyetlenme hep ruha aittir. Azaların hastalığı da ruh ile hissedilir. Meselâ ölünün bacağı kesilse, ağrı hissede bilir mi? ama ağrıyı sinirlerin ilettiği söylenir. Ruh olmadan sinirin ağrı merkezine ulaştırdığı bilgi de hissedilemez. Ruh yaşam sırasında özgürleştikçe, yani hapsinden kurtuldukça, bu kurtuluşu kadar daha fazla hisseder. Dolayısıyla bu manadan bakıldığında; “İnsanlar uykudadırlar, öldükten sonra uyanırlar” ayetini daha iyi anlamaktayız.

Ölüm ile Ruhdaki Değişiklikler

Ölüm İle Ruhdaki Değişiklikler

Birinci derecedeki değişiklik: Ölümle ruh, nasıl göz, kulak, el, ayak gibi azalarından ayrılıyorsa, ailesinden, malından ve sahip olduğu her şeyinden ayrılıyor demektir. Ya kendisi bunlardan ayrılmaktadır veya bu sahip oldukları kendisinden ayrılmaktadır. İşte eğer sahip oldukları her şey kendisinden ayrılıyor gibi hissediliyorsa, bu ayrılıkta hasret ve üzüntü vardır. Ayrılık üzüntüsü ve elemi vardır. İşte bu sebepten, “Ölmeden evvel ölünüz” hadisi, bu üzüntünün duyulmaması için, yaşıyorken, sahip olduğunuz her şeyden bir gün ayrılacağınızı bilerek, ilişki kurun, manasını taşır. Zira dünya hevesi içinde ölen kişi, geride bıraktığı ve kendisine zevk veren şeylerden ayrı düşmenin eziyetini çeker. Daha dünyada yaşarken, kendisini terk edeceğini bilerek insan ve eşyalarla yeteri kadar alâka kurmak, onlara fazla bağlanmamak, ölümün geride bırakılan şeylere hasretini giderecektir.

İkinci derecedeki değişiklik: İnsanlar hayatta iken göremediklerini, ölüm ile göreceklerdir. Böylece: “İnsanlar aslında uykudadırlar, ölüm ile uyanırlar” âyeti yine bu manayı açıklar. İlk keşfedilen şey, yaşamı sırasında yaşadığı iyilik ve kötülüklerden kendisine yarar ve zarar verenleri görür. Kendisinde gizlenmiş olan her şey kendisine açılır. “Bu gün sana karşı, iyi hesap görücü olarak kendi nefsin yeter” İsrâ/14. âyetinin manası ile kendi nefsindeki gizli olan her şeyi görür. Dünyada yaşarken, kendi nefsini bilmesine engel olan dünya sevgisi ve meşgaleleri ile, kapalı olanların hepsi, daha mezara girmeden, can bedenden ayrılınca açılır.

İşte bu bilgiler ışığında, ölümün bir mekân ve boyut değiştirmek olduğunu biliyoruz. Ölüm hakkında daha fazla bilgi, yaşam hakkında daha fazla bilgi edinmek ile olur. Yaşamın manasını bilen ölümün manasını da bilir. Ne için yaşamakta olduğumuz idrakine sahip olan, ne için ölümün olduğuna da vakıf olur. Ve insan yaşarken ne ile ünsiyet(yakınlık) kurdu ise, ölümü de ona uygun olur. Yaşamanın esas manasına vakıf olan, ölümden korkmaz.

Eğer kişi yaşarken, dünyanın sonu gelmez albenilerine karşı kapılmamış, haklara uymuş, ihtirasa kapılmamış, boş olanlarla uğraşmamış, düşünerek ve algılayarak yaşamış, yaşamında bir felsefe ve bilince sahip olarak yaşamış, dünya hayatının sonunun olduğunu, baki olanın ise ahiret hayatı olduğunu bilerek yaşamış ve her kişinin ruhu ile müstakil bir varlık olduğunu, dünya hayatının şartları gereği kan bağlarının olduğunu bilerek, oğluna kızına aşırı bağlanmadan gereken kadar bir yakınlık ve sevgi kurarak yaşamayı başarabilmişse, esas dostun, Allah olduğu bilinci ile, O’na sevgi ve hasret duyarak, evvelinin de ahirinin de sadece O’na bağlı olduğunu bilerek yaşamışsa, ölüme hazırlanmış demektir. Ölüm ile şaşkınlığa uğramaz, hazırlığını bilir, öbür tarafa geçiverir. Bunun böyle kolay temini için de, mutlaka ölmeden önce ölmeye hazırlanmak gerekir. Nefis terbiyesi ile nefsi zabt altına alarak, daha yaşarken ruhu özgürleştirmek mümkündür. Dünyada yaşarken mülk âlemine kapılmayış sebebi ile, ruh kendi hakikatini açar ve Zât’ın mahiyetini bildirir.

“Allah yolunda öldürülenleri sakın ölüler sanma. Bilakis onlar Rableri katında diridirler. Hepsi de şâd olarak rızıklanır”                                                     Âl-i İmran/169

Kureyş’in ileri gelenleri, Bedir savaşında öldürüldüklerinde, Hz. Peygamberimiz(s.a.v.), onlara isimleri ile seslendiklerinde; (Ölülere mi sesleniyorsun? Onlar bunu nereden duyacaklar?) diyenlere, şöyle demişlerdir: “Onlar bu sözleri sizden daha iyi duyarlar, ancak cevap vermeye muktedir değillerdir”                                                  Müslim

“Mezar ya Cennet bahçelerinden bir bahçe, ya Cehennem çukurlarından bir çukurdur”                        Tirmizi

“Ölüm kıyamet demektir. Ölmüş olanın kıyameti kopmuş sayılır”                                         İbn Ebi’d-Dünya

“Sizden biriniz öldüğü vakit, varacağı yeri akşam sabah kendisine gösterilir. Cennetlik ise, Cennetteki yeri; Cehennemlik ise, Cehennemdeki yeri gösterilir ve: (İşte kıyamet günü dirilip, gideceğin yer burasıdır) denir”

Buhari ve Müslim

“Garib olarak ölen, şehid olur, kabir iptilâsından emin olur. Gıdalanır ve Cennet’ten rızkının rüzgârı kendisine estirilir ve kokusunu alır”                                     İbn Mâce

Azabların en büyüğü, insanın arzuladığı şeyden uzaklaşmasıdır. Sebe/ 54.âyet’te: “Kendileri ile arzu ede geldikleri şeyler arasına  bir set çekilmiştir” buyurulmaktadır. Bu âyet, Cehennem ehlinin azabının en kapsamlı ifadesidir.

Zevklerin en üstünü de; Allah uğrunda ölen şehidler içindir. Zira onlar savaşırken dünyaya bir daha dönmeme ihtimalini kabul ederek, savaşa katılmışlardır. Peşinen dünyadan ilgilerini kesmişlerdir. Allah’ın vaadinde sadık olduğunu bilerek, vatanları için savaşmanın kutsallığının idraki içinde, ateşe atlar gibi savaşırlar. Tam o şehid olacakları anda, nefisleri daha öncesinden dünya zevklerini bir daha görmemek üzere alâkayı kesmiş olduğundan, bu ölüm anında, kalpleri sadece Allah sevgisi ile dolu olarak can verirlerken, en büyük nimete ulaşmış olurlar. Onlar savaşa giderken, bütün bağlarını koparıp, bütün alâkalardan kesilerek; haklarında Allah-ü Tealâ’nın muradına razı olarak, savaşa katılmışlardır. İşte bu sebepten hiçbir şeye hasret duymazlar ve en yüksek makam olan şehadet makamı nimetine kavuşmuş olurlar.

Ölünün ruhu, etrafındakileri görür. “Ölü, kendisini yıkayanı, taşıyanı ve mezara indireni bilir” hadisi bunu anlatır. Mü’minin ruhu istediği yere gitmekte serbesttir. Kişi evlâdının iyiliği ile mezarda müjdelenir.

Yezid-i Rakşî diyor ki: “Duydum ki insan kabre konduğu vakit, ameli kendisini kuşatır. Sonra Allah-ü Tealâ amelini konuşturur ve (Ey çukurunda yalnız kalan kul, dost ve ahbablarının hepsi senden ayrıldı, bu gün yalnız bizimle kaldın) der”.

Kaabü’l-Ahbar diyor ki: “Salih insan kabre konulduğunda, amelleri kendisini kuşatır. Azab melekleri ayak ucundan geldiklerinde, namaz ameli onları durdurur ve: (Bu kişi bu ayaklar ile Allah için amel etti, namaz kıldı, bu kişiye azab edemezsin) der. Baş tarafından yaklaşsa, oruç mani olur. Ellerine yaklaşsa, sadakaları mani olur. (Bu ellerden Allah rızası için nice sadakalar çıkmıştır, azab edemezsiniz) denir. Böylece azab melekleri uzaklaştırılır, rahmet melekleri yaklaşır. Cennet’ten ışık getirirler, kabri aydınlanır, kıyamete kadar kabri nur içinde kalır. Ayrıca kabri genişletirler”.

Kabir Azabı

Kabir Azabı:

Berâ b. Azib anlatıyor: “Resûl-i Ekrem ile birlikte ensardan birisinin cenazesine gitmiştik. Resûl-i Ekrem başı eğik olarak, mezar başında oturdu. Sonra üç defa, (Allah’ım kabir azabından Sana sığınırım) dedi”.

“Nihayet onlardan her birine ölüm gelip çatınca (tekrar tekrar) şöyle diyeceklerdir: (Rabbim beni geri gönder. Ta ki zayi ettiğim ömrüm mukabilinde iyi amelde bulunayım)”                                                         Mü’minun/99,100

Bu ayetle, Allah-ü Tealâ bu kişiye (ne istiyorsun ve neye heves ediyorsun? Servet edinmek, sular akıtıp, bağ bahçeler yetiştirmek mi istiyorsun?) diye sorar. Kişi: (Hayır, salih ameller yapmak isterim) der. Allah(c.c.): “Hayır, ondan iş geçti. Bu ölüm anında herkesin söyleyeceği sözdür” buyurur.

Kişi, dünyada yaşarken, dünyada bağlandığı bağları (evlât, eş, eşya, mal, mülk gibi) ne kadar kuvvetli ise, azabı da o derece çok olur. Bu bağları ne kadar az ve kuvvetsiz ise o derece selâmet bulur.

“Bir dirhemi olanın hesabı, iki dirhemi olandan daha hafiftir” Hadis-i Şerifi düşündürücüdür.

Burada bağlanılan şeylerden kast olunan, insanın alâka kurduğu ve alâkasını hiç ölmeyecekmiş gibi sağlam tuttuğu, tutkulaştırdığı hak olmayan bağlardır. Yoksa insanın sahip olduğu şeyler, gönle sokulmadıktan sonra bir zarar vermez. Gönle sokulmaması demek ise, varlığı ile yokluğunun eşit derecede olması demektir. İnsanın ise yaradılış özelliğinden dolayı, sahip olduğu her şeyi gönlüne sokma ahlâkı vardır. Hem (gönlüme sokmuyorum) der, hem de ayrılamayacak kadar gönlünde taşır. Nefsi ile sahiplenmesini örter, ölünce de, sahip olduklarından ayrılmanın acısını yine kendi çeker.

Kabirde ilk sorgulama, Münker ve Nekir meleklerinden gelir. Görünüşlerinin ne kadar korkunç olduğu, Hadislerde bildirilmiştir. Ölmüş olanın verdiği cevaba göre, kabri daraltır veya genişletirler.

Rüya Alemi

Rüya Alemi:

İnsanlar iki türlü görürler. Baş gözü ile ve kalp gözü ile. Kalp gözü ile görmeye basiret denir.

“And olsun ki sen (dünyada) bundan gaflette idin. İşte senden perdeni kaldırıp, açtık. Bu gün gözün(ne kadar) keskindir”                                                                  Kâf/22

Peygamberler, basiret ile Lehv-i Mahfuz’u açık olarak görürler. İnsanlardan da ancak müttaki olanlara ve dünya sevgisi ile kuşatılmamış olanlara basiret açılmıştır. Müttakilik yani takva sahibi olmak, dış görünüş ile değil, kalp ile mümkündür. İnsanlar öldüklerinde mülk âleminden ayrıldıklarında, gayb ve melekût âlemine ulaştıklarında, basiret ile görebilirler. İşte dünyada yaşar iken basiret ile görebilenler, ölmeden evvel ölme sırrına erenlerdir. İnsanlardan basiret ehli olmayanların, ölmeden evvel göremeyişlerinin sebebi ise; dünya sevgisi ve şehveti sebebiyle kalplerinin üzerine kalın perde çekilmiş olmasıdır. Bu perde, görmez eder. İnsanlar uyanık iken duyuları sebebiyle, etrafları ile devamlı alâkalıdırlar. Uykuda iken ise duyular çalışmaz. Ve duyuların algıları bu sebepten kalbe ulaşmaz. İşte bu sebepten uykuda iken, rüya âleminden bazı görüşler olabilir. Uykuda duyular durduğu halde, hayal kuvveti çalışır. Dolayısıyla Lehv-i Mahfuz’da olanların bir kısmı kalbe aksedince, hayal kuvveti bunu hemen alır ve dünya hayatında algılayacağımız bir imgeye adeta tercüme ederek, anlayabileceğimiz şekle çevirmiş olur. Bir misal ile anlatır. Bunu hayalde muhafaza eder. Kişi uyanınca, Lehv-i Mahfuz’da seyrettiğini değil, hayale misal ile yerleştirileni hatırlar. Bu bakımdan rüya, bu konulara vakıf olanlarca,  tabir edilmelidir.

“Rüyasında Beni gören, gerçekten Beni görmüştür. Çünkü şeytan, Benim suretime giremez”

Buhari ve Müslim

“İyi ve salih rüya, nübüvvetin kırk altı cüzünden bir cüzdür”

“And olsun ki Allah, Resûl’ünün gördüğü rüyanın hak olduğunu tasdik etmiştir”                                        Feth/ 27

Mektup-Ölüm

Mektup:

Ya! Rabb-i Rahim!   Ya!  Merhametlilerin en merhametlisi! Bu kitapla birlikte, kurtuluş yollarını tamamlamış bulunuyoruz. İnşallah kurtuluş yollarından en az birini kemale erdirerek, öğrendiklerimizi hayatımıza geçirmiş oluruz.

Bu konuları tamamladıktan sonra, şunu çok iyi anlamış durumdayım: Sana gelmek, Sana yarar işler yapmak, Senin rızana ulaşmak kolay değilmiş. Ama kul olabilirsek, aciz olduğumuzu bilirsek, rahmetinin idrak edemeyeceğimiz kadar genişliğini anlayabilirsek, işte o zaman yaklaşabiliriz. Bütün anlatılanlar ise, kulun kulluğunu idrak etmesi ve İlâh olma hatasına düşmemesi içinmiş. Korkarız, çünkü insanız, hatadan uzak olamayız. Ümitliyiz, çünkü rahmeti, affediciliği çok ulu Rabbimiz var. Bizde korku ve ümidi daim et ve eşit kıl. Bizi bize bırakma, Ya Allah! Ya Kerim!

Ölüm bize ait değilmiş gibi yaşamaktayız. Sanki o çok uzaklarda ve başkalarına gelmekte. Bu yanılgımız, ölümden korktuğumuz ve hoşlanmadığımız için olmakta. Halbuki Sen, ölümden hoşlanmayandan hoşnut olmadığını söylemektesin. Yarattıkların için kötü bir şey vermezsin elbet. Ölümün bilinmezliği, kalplerimize korku salmakta. Ama Sana inananlar olarak biliyoruz ki ölüm, Sana kavuşmak, Seninle bir olmak için bir geçit. Bize ölümün hakikatine ermeyi öğret ve ölümle Sana gelmenin lûtuf olduğuna kalplerimizi inandır. Ölümü yaşamadan evvel, uyanmayı, ölüme hazırlanmayı, yani Sana gelmek için hazırlık yapmayı nasip et. Böylece ölmekten korkmamayı, ölüm için hazır olmamaktan korkmayı öğret. Yaşadığımız her nefesin kıymetini bilmeyi, bu nefesler ile nefsimizden kurtularak, temizlenmeyi, hayatın her anının değerinden haberli olmayı, bunun için yaşamı sevmeyi bildir. Yaşam, yaşarken kılçıklandığımız kılçıklarımızdan kurtulma fırsatı. Bu fırsatı değerlendirmek, biraz daha temizlenmek için ömrümüzü bereketli olarak istiyoruz. Ölümü istemek gibi bir gafletten de koru. Ama Sen dilediğin zaman gelecek olan ölümü de çirkin gösterme.

Ölüm veya yaşam. Senin muradın, muradımız olsun. Yeter ki kalplerimiz, ölmüş olmasın. Dünya sevgisi ile kararmasın. Haset ve hırs ile çürümesin. Kendi değerimizle, Senin değerini örtmeyelim. Seninle aramızda uzaklığa sebep olacak olan nice perdeler var etmeyelim. Seni  idrak etmenin zorluğu yanı sıra, kalbimizin heva ve heveslere meyletmesinin kolaylığı, bizi Senden ayrı düşürdü. Yaşarken kolaylık ver, ölümde kavuşma sevinci ver. Ve kalplerimizi Senden ayrı düşürecek her şeyden koru, Ya Sahib-el Kulûb!

Şiir-Ölüm

ÖLÜM

 

Ölmek belki kolay, hesap olmasa

Hayatımı veren, hesap sormasa.

İmanımla gitsem, fırsat olsa da

Son nefeste Azrail’den korku olmasa…

 

Can verirken acısı vücudu sarar

Ölüm meleği acep, hangi taraftan bakar?

Aldanışım, Hak’la perdeler kadar

Aldanmadan gitsem, perdem olmasa…

 

Hayatım sınırlı, vakit tükendi

Ayrılığın acısıyla, arzum bilendi.

Kavuşmak istesem de,”isteme” dendi

Bir de son nefes korkusu olmasa…

 

Seven için yaşam-ölüm fark etmez

Vuslatın avuntusu, kalbimden gitmez.

İmanımla koşsam, bilirim yetmez

Kabrimde bekleyen, amel olmasa…

 

Yaşar iken unutmadım, adını

Alamadım şu dünyanın tadını.

Burak oldum, yükledin kervanını

Bir de Münkir ile Nekir olmasa…

 

Cennet, Cehennem Sen ne dilersin?

Arzundan öte arzum yok, bilirsin.

Hesap verecekler, sıraya girsin

Bir de geçilecek, Sırat olmasa…

 

Niyet ettik, “beli” dedik ezelden

Hiçbir haber gelmez oldu güzelden.

Varacağız huzuruna tez elden,

Son nefeste aldandığım bir şey olmasa…

 

Sen Gafur’sun, Sen Rahim’sin, hem Rauf

Hem Afüv’sün, hem Rahman’sın, hem Settar

Ben çelimsiz, hem çok aciz, çok korkar,

Ameli kamçılayan ümit olmasa…

 

Her anımı ölüm ile yaşarım,

Kurtuluşun sevinciyle coşarım

Talep ettim, vereceksin umarım

Hesabı verilecek, nefes olmasa…

 

Rahmetinden ümit kesmem, âyettir.

Fazla ümitli olmak da gaflettir.

Ya! Resul’üm; bizi O’na affettir

Azalarım dile gelip, söyler olmasa…

 

Gün bitecek, ecel gelip, konacak.

Bir şekilde emanetin alacak.

Kıyametin küçüğü yaşanacak,

Aldanacak perdelerim olmasa…

 

Elim boştur, sermayeyi yitirdim,

Karıncanın hakkını, padişaha bildirdim.

Bu  yüz ile Mahkeme-yi Kübra’ya girdim?

Bir de hesap ödeyecek, tasam olmasa…

 

Ayşegül Erdoğ

27.4.2005/ Konya